We beleven een zonnige en droge lente die nu ook warm afsluit. Is dit de voorbode van een droge en warme zomer of krijgen we een ouderwetse zomer met regelmatig buien en lage temperaturen. We bespreken het in deze zomerverwachting.
De eerste vraag die we ons moeten stellen is: wat is tegenwoordig een normale zomer? Al sinds de jaren 80 warmen de zomers op en daardoor stijgt ook het klimaatgemiddelde. Klimaat is het gemiddelde weer over 30 jaar en daarbij kijken we dit jaar naar de periode 1996-2025. In de meteorologische zomer is het overdag gemiddeld een graad of 23. Daarbij is het eind juli en begin augustus nog een paar graden warmer en begin juni en eind augustus is het juist iets minder warm.
72% van de dagen verloopt warm
De zomer telt maar liefst 66 warme dagen in De Bilt, waarop het 20 graden of meer wordt. En op 22 van die dagen wordt het zomers warm (25 graden of meer) en 5 keer halen we tropische temperaturen (30 graden of meer). Daarbij schijnt de zon gemiddeld zo’n 7 uur per dag; dat is ongeveer 40 procent van de daglichtperiode.
Een normale zomer gaat in ons land gepaard met wisselvalligheid. Juni is de droogste maand van de zomer met 66 mm neerslag. In juli en augustus is het met 82 en 88 mm een stuk natter. Dat komt omdat naarmate de zomer vordert de buien zwaarder worden en meer regenwater brengen. De buien zijn in de zomer vaak kort en fel, want in een gemiddelde zomer regent het slechts 5% van de tijd.
Een normale zomer is dus best aangenaam, maar vergeet je niet in te smeren. In de zomermaanden is de zonkracht sterk tot zeer sterk met tijdens de eerste helft van de zomer vaak zonkracht 6 tot 8. In augustus neemt de zonkracht af naar 5. Tussen 12 en 15 uur kun je bij zonkracht 5 al binnen een half uur verbranden en bij zonkracht 8 al binnen tien minuten.
Opwarming van het klimaat garantie voor een warme zomer?
Onze zomers zijn door klimaatverandering sterk opgewarmd. De gemiddelde zomertemperatuur (over de dagen en nachten) is in De Bilt gestegen van 16,1 graden over de periode 1951-1980 naar 17,6 graden over de periode 1996-2025. De gemiddelde maximumtemperatuur in de zomer steeg van 20,7 naar 22,5 graden.
Door deze opwarming komt het gemakkelijker tot zomerse dagen dan halverwege de vorige eeuw. Het aantal dagen met 20 graden en meer in De Bilt is toegenomen van 49 naar 66 en het aantal zomerse dagen met 25 graden en meer is toegenomen van 13 naar 23! Dit getal zal de komende decennia alleen maar verder oplopen.
De kans op een warme zomer is dan ook zeer groot. Maar liefst 85% van de zomers deze eeuw (22 van de 26 zomers) verliepen warmer dan de toen geldende normaal. Slechts twee zomers verliepen kouder dan normaal en ook twee zomers hadden een gebruikelijke temperatuur.
De laatste te koude zomer beleefden we in 2011 met een gemiddelde zomertemperatuur (over alle dagen en nachten) van 16,3 graden en een gemiddelde maximumtemperatuur van 20,6 graden. Dat was in de jaren 50 een normale zomer! In 2011 kwam het slechts tot zeven zomerse dagen en was het ook kletsnat. Vorig jaar was de zomer warm met twee officiële hittegolven, diverse datum-warmterecords en een zeldzame officiële zeer hete dag.
Wat volgt op een zonnige en droge lente?
Dit jaar verloopt de meteorologische lente droog en zonnig. Als we naar alle lentes kijken sinds de start van de metingen dan zien we dat er geen statistisch verband is tussen droge lentes en droge zomers. Het valt op dat we in ons land niet vaak langdurig standvastig weer hebben en dat meerdere seizoenen achtereen droog verlopen. Vaak slaat het weer na een aantal maanden om.
De kans op een normale hoeveelheid regen is op basis van de statistiek (50%) het grootst. In 20% van de gevallen volgde in het verleden een droge zomer en in 30% volgde een nattere zomer.
Droogte kan invloed hebben op de zomer
De droogte waar we nu mee te maken hebben kan invloed houden op de zomer. Het neerslagtekort is momenteel 79 mm, maar zal de komende dagen stijgen naar een tekort van meer dan 100 mm. Als de bodem vrij droog blijft, dan vergroot het de kans op warmte. De lucht warmt boven een drogere bodem sterker op dan boven een vochtigere bodem. Dat komt doordat er minder energie gebruikt wordt voor het verdampen van het vocht. Doordat er minder vocht beschikbaar is zullen ook minder wolken worden gevormd en dat betekent meer zon.
Meer zon betekent verdere uitdroging van de bodem en opwarming van de lucht. Hierdoor steekt hitte makkelijker de kop op. Bij het uitblijven van grote hoeveelheden regen is de kans op hitte deze zomer groter dan normaal.
Ook de Noordzee is van invloed op onze zomer
Van belang in deze zomerverwachting is ook de temperatuur van de Noordzee. De zee is op dit moment bijna 13 graden en dat is een hele normale temperatuur voor deze tijd van het jaar. Een warmere zee dan gebruikelijk kan zwaardere buien opleveren en een koudere zee zorgt voor meer zonneschijn aan de kust. Als de zomer warm van start gaat kan de zee tijdens de zomer sterk opwarmen en later in de zomer zwaardere buien in de kustgebieden in de hand werken.
Wat zeggen de seizoensmodellen?
De seizoensmodellen laten voor de komende zomer hele duidelijke signalen zien voor een warme en vrij droge zomer. Alle kaarten tonen in juni, juli en augustus warmer weer dan gebruikelijk.
Ook lijkt er minder neerslag te vallen dan normaal en dan vooral in juni en juli. In augustus wordt geen droger of natter weer verwacht en valt ongeveer een normale neerslaghoeveelheid. We zullen deze zomer dan ook regelmatig met buien te maken krijgen, maar in de zomer zijn deze vaak kort en fel. Tussen de buien door is het dan vaak nog lange tijd heerlijk weer om buien te zijn.
Doordat het vooral in juni en juli droger is dan normaal, zal de droogte voorlopig niet verdwijnen en waarschijnlijk verder toenemen. Wanneer we te maken krijgen met zuidelijke winden neemt de kans op zeer warm weer toe. Het ziet er dan ook uit dat het de 23e warme zomer van deze eeuw zal worden met hoge temperaturen en veel zonneschijn.
Zo betrouwbaar zijn de seizoensmodellen
Seizoensmodellen zijn nog niet zo betrouwbaar als een weersverwachting voor de komende vijf dagen en schetsen puur een trend. Ook in een gemiddeld zachte maand kan zomaar een koude week zitten en dat liet ook de afgelopen meimaand zien. Dergelijke details zijn op zijn vroegst aan te geven in onze maandverwachtingen en natuurlijk in ons weerbericht.
Seizoensverwachtingen voor de zomer en winter komen vaker uit dan die voor de lente en de herfst. Dit komt doordat de voorspelbaarheid van de atmosfeer in de overgangsseizoenen, waar koude en warme lucht elkaar afwisselen, kleiner is.
Kans op warme en zonnige zomer groot
Als we alles samennemen dan kunnen we concluderen dat we dit jaar waarschijnlijk te maken krijgen met een droge, zonnige en warme zomer. Vooral de eerste helft van de zomer zal droog verlopen. Vooral de droge bodem vergroot in juni en juli de kans op extreme hitte.
