Weeronline

Wat is luchtdruk?

08 september 2025, 14:22

Weerweetjes
Op weerkaarten wordt vaak gesproken van hoge en lage druk. Maar wat is dat precies? Foto: Adobe Stock / Nick Julia.
Op weerkaarten wordt vaak gesproken van hoge en lage druk. Maar wat is dat precies? Foto: Adobe Stock / Nick Julia.

In weersverwachtingen gaat het vaak over luchtdruk en hoge of lage drukgebieden. Maar wat is luchtdruk precies? En wat merk jij ervan?

Luchtdruk is simpel gezegd de druk die lucht uitvoert op de aarde. Ondanks dat je het niet voelt, heeft lucht ook een bepaald gewicht. Lucht wordt door de zwaartekracht naar de aarde wordt getrokken en oefent door zijn gewicht druk uit op de aarde. Dat noemen we luchtdruk.

Hoge en lage luchtdruk

De luchtdruk is dus het gevolg van het gewicht van een kolom lucht die op de aarde drukt, en daarom direct gerelateerd aan het gewicht van deze lucht. Lucht is niet altijd even zwaar. Dat heeft te maken met de temperatuur. Als lucht warmer is, zet deze uit. Dan is het gewicht per volume dus lager. Warme lucht is dus minder zwaar dan koude lucht.

Omdat lucht niet altijd even warm is, is de luchtdruk ook niet overal hetzelfde. Op grote schaal ontstaan dan hoge en lagedrukgebieden. Onder invloed van hogedrukgebieden is het weerbeeld vaak mooi en rustig, terwijl het bij lagedrukgebieden vaker wisselvallig is.

Luchtdruk meten

Luchtdruk wordt meestal uitgedrukt in hectoPascal, of hPa. Soms komt ook de eenheid mbar nog voor, wat gelijk staat aan hectoPascal. Vroeger werd ook mm kwik als eenheid gebruikt voor luchtdruk. Als kwik in een afgesloten buisje zit, wordt het bij hogere luchtdruk omhoog geduwd. De hoogte van het kwik, in millimeters, geeft dan de luchtdruk aan. Hierom zie je vaak in ouderwetse barometers een buisje met kwik. Kwik is erg giftig, en wordt daarom tegenwoordig niet meer gebruikt.

Een barometer geeft de luchtdruk aan. In dit geval wordt de luchtdruk zowel in hPa of mbar gegeven (de binnenste ring), als in mm kwik, ook wel mmHg (de buitenste ring). Foto: Simone Genna Wiersma.
Een barometer geeft de luchtdruk aan. In dit geval wordt de luchtdruk zowel in hPa of mbar gegeven (de binnenste ring), als in mm kwik, ook wel mmHg (de buitenste ring). Foto: Simone Genna Wiersma.

Wat merk je van luchtdruk?

Naast de weersomstandigheden die horen bij hoge of lage luchtdruk is de kans dat je iets merkt van deze verschillen erg klein. De gemiddelde luchtdruk op zeeniveau is namelijk 1013 hPa, en het verschil tussen een hoge of een lagedrukgebied is in de meeste gevallen maar 50 tot maximaal 100 hPa. Dit zijn kleine verschillen die je als mens niet doorhebt. Sommige mensen zijn wel gevoelig voor hoge luchtdruk en kunnen daar dan klachten als hoofdpijn door ervaren.

Wanneer luchtdruk om je heen snel verandert, kun je hier wel degelijk iets van merken. Denk bijvoorbeeld aan wanneer je gaat vliegen. De druk die je dan op je oren voelt is het gevolg van de snel veranderende luchtdruk om je heen.

Vera Buis
Door Vera Buis

Meteoroloog