Wie wel eens gevlogen heeft kent het vast. Je zit rustig in je stoel, het ‘stoelriemen vast’ lampje gaat aan en opeens begint het vliegtuig te schudden. Dan hebben we het natuurlijk over turbulentie. Het kan heel onschuldig zijn, maar soms kan het ook gevaarlijke situaties opleveren. Maar wat is turbulentie nou precies en hoe ontstaat het?
Wat is turbulentie?
Turbulentie in het vliegtuig kun je vergelijken met het varen over flinke golven of rijden over een weg met hobbels. Terwijl de lucht op de meeste plaatsen vrij glad is, ook wel ‘laminaire stroming’ genoemd, is dat op andere plekken niet zo. De lucht stroomt dan chaotisch en op verschillende snelheden. Dit veroorzaakt soms het wiebelige gevoel in een vliegtuig.
Hoe ontstaat turbulentie?
Er zijn verschillende manieren hoe turbulentie kan ontstaan. Zo kan lucht opbotsten tegen obstakels, zoals bomen, gebouwen of zelfs bergketens. De luchtstroom wordt dan verstoord wat voor turbulentie zorgt. Vooral wanneer lucht over een bergketen stroomt, kan dit voor langdurige en stevige turbulentie zorgen. Hierom vliegen piloten vaak ruim om gebergtes heen waar dat kan.
De opwarming van het aardoppervlak zorgt ervoor dat de lucht hierboven opwarmt en daarna opstijgt. De stijgende en dalende beweging van lucht kan ook zorgen voor turbulentie. In de buurt van onweersbuien zijn deze bewegingen vaak extremer, waardoor je in de buurt van een stevige bui vaak wat turbulentie zult voelen. Hevige onweersbuien worden bijna altijd vermeden door piloten.
Onweer! Iedereen kent het, maar hoe ontstaat een bui en waardoor ontstaat onweer?
De meest verraderlijke vorm van turbulentie is ‘Clear Air Turbulence’ of CAT. Zoals de naam al doet vermoeden, is deze vorm van turbulentie lastig te voorzien. Deze turbulentie wordt vaak veroorzaakt door lucht die ineens een stuk sneller stroomt dan de lucht daaromheen. Dit noemen we ook wel ‘windschering’. Windschering komt vaak voor rondom de straalstroom, welke rond dezelfde hoogte ligt als de kruishoogte van commerciële vliegtuigen, namelijk rond zo’n 10 kilometer.
Andere vliegtuigen kunnen ook turbulentie veroorzaken, omdat ze met de kracht van hun motoren de luchtstroom verstoren. Als je vlak achter een ander vliegtuig vliegt, bijvoorbeeld tijdens de landing, is de kans groot dat je het hierdoor wat voelt schommelen.
Moet ik me zorgen maken als ik turbulentie meemaak?
In vrijwel alle gevallen is turbulentie niet gevaarlijk. Moderne vliegtuigen zijn gebouwd om heftige schokken te weerstaan en piloten zullen zware turbulentie altijd proberen te vermijden. Helaas is dit niet altijd mogelijk, omdat turbulentie zich soms over hele grote gebieden voordoet. Denk dan bijvoorbeeld aan grote bergketens. Als het niet mogelijk is om turbulentie te vermijden, zullen de piloten het teken ‘stoelriemen vast’ geven.
Zoals we in de media wel eens zien, kan turbulentie in uitzonderlijke gevallen wel gewonden veroorzaken. Hierom is het altijd een slim idee om je stoelriem gesloten te houden, ook wanneer dit teken niet gegeven wordt. Zo voorkom je dat je valt of ergens tegenaan botst. Zorg ook dat je je spullen goed opbergt als je je ze niet gebruikt, zodat deze niet door de cabine worden geslingerd. Toch hoef je je in de meeste gevallen geen zorgen te maken en blijft de mate van turbulentie vaak beperkt. Als je zo min mogelijk wilt voelen van turbulentie, kies dan voor een zitplek boven de vleugels. Hier is het vliegtuig het meest stabiel.
Waar komt het meest turbulentie voor?
Er zijn verschillende gebieden op de wereld waar turbulentie vaak voorkomt. Bij gebergtes als de Alpen, de Andes en de Rocky Mountains komt geregeld turbulentie voor. Op plekken waar de straalstroom het sterkst is, zoals boven de Atlantische Oceaan, hebben vliegtuigen vaker te maken met CAT. Rondom de evenaar komen vaak flinke onweersbuien voor, die ook gepaard gaan met turbulentie.
Onze collega's van Weerplaza maakten een video waarin je alles leert over turbulentie:
